Możliwości doskonalenia zawodowego nauczycieli języka rosyjskiego

Numer JOwS: 
str. 45

Praca każdego nauczyciela to nie tylko zajęcia dydaktyczne, ale również trwały proces doskonalenia zawodowego. W niniejszym artykule przedstawiamy informacje o możliwościach podnoszenia kwalifikacji przez nauczycieli rusycystów.

Pobierz artykuł w pliku PDF

W Polsce obowiązek podnoszenia kwalifikacji zawodowych nauczycieli jest regulowany dwiema podstawowymi ustawami – Kartą nauczyciela (2006) i Prawem o szkolnictwie wyższym (2005). W myśl art. 6 Karty nauczyciela: nauczyciel obowiązany jest (...) dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego i zgodnie z art. 111 Prawa o szkolnictwie wyższym: Pracownicy dydaktyczni są obowiązani (…) podnosić swoje kwalifikacje zawodowe. Ustawa reguluje także wymagania niezbędne do uzyskania wyższego stopnia awansu zawodowego. Nauczyciele szkolni i akademiccy na każdym etapie kariery powinni podejmować działania mające na celu doskonalenie warsztatu i metod pracy oraz pogłębiać wiedzę i umiejętności służące rozwojowi zawodowemu. Ta sama zasada dotyczy pracowników dydaktycznych zatrudnionych na stanowiskach: starszego wykładowcy, wykładowcy, lektora lub instruktora.

Po kolejnych reformach w szkolnictwie język rosyjski w polskich szkołach (szkoły podstawowe, gimnazja, licea, technika i szkoły zawodowe głównie w województwach wschodnich) i na uczelniach zajął już swoje stałe miejsce. Wszystkie polskie uniwersytety i niektóre prywatne uczelnie wyższe prowadzą studia filologiczne lub kulturoznawcze na kierunku filologia rosyjska lub rosjoznawstwo. Oferta doskonalenia zawodowego dla nauczycieli języka rosyjskiego w Polsce stanowi ważną część rynku usług edukacyjnych i na trwałe wpisała się w kalendarz szkoleń.

Analiza przeprowadzona na potrzeby niniejszego artykułu pozwala jednoznacznie stwierdzić, że nauczyciele języka rosyjskiego mają gdzie się kształcić zarówno na swój koszt, jak i bezpłatnie. Doskonalenie zawodowe nauczycieli jest finansowane z zasobów szkół, uczelni, budżetu miast, instytucji polskich i rosyjskich, projektów i grantów Polski, Unii Europejskiej i Federacji Rosyjskiej. W dalszym ciągu za organizację kursów doskonalenia zawodowego nauczycieli odpowiadają powiatowi i wojewódzcy konsultanci w ośrodkach doskonalenia nauczycieli. Pozostawiono również funkcję doradcy metodycznego w miejskich i wojewódzkich ośrodkach doskonalenia nauczycieli.

Wśród najważniejszych instytucji i ośrodków organizujących kursy doskonalenia zawodowego znajdują się: Rosyjski Ośrodek Nauki i Kultury przy ambasadzie RF w Warszawie, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Stowarzyszenie Nauczycieli i Wykładowców Języka Rosyjskiego, Stowarzyszenie „Российский дом”, Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, Uniwersytet Otwarty Uniwersytetu Warszawskiego, ośrodki doskonalenia zawodowego w niektórych polskich miastach m. in. w Białymstoku, Ciechanowie, Gorzowie Wielkopolskim, Łodzi, Toruniu, Warszawie, Wodzisławiu Śląskim, Zielonej Górze.

Organizacje ogólnopolskie

Rosyjski Ośrodek Nauki i Kultury przy Ambasadzie RF w Warszawie organizuje regularnie (3-4 razy w roku) wespół z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w Warszawie trzydniowe bezpłatne kursy, w których może wziąć udział do 30 nauczycieli szkolnych języka rosyjskiego z regionów całej Polski. Wykłady i szkolenia prowadzone są przez polskich i rosyjskich specjalistów w dziedzinie nauczania języka rosyjskiego jako obcego. Szkolenia odbywają się w Sulejówku koło Warszawy (od roku 2011 skorzystało z tej oferty ponad dwustu nauczycieli rusycystów). Przeprowadzono już siedem takich seminariów. RONiK wraz z Warszawskim Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń organizuje co miesiąc seminaria dla nauczycieli języka rosyjskiego (tzw. Klub nauczycieli języka rosyjskiego).

RONiK pomaga również polskim nauczycielom i wykładowcom języka rosyjskiego w wysyłaniu ich do Rosji na miesięczne kursy doskonalenia zawodowego organizowane przez Państwowy Instytut Języka Rosyjskiego im. A. Puszkina w Moskwie. W 2012 r. skorzystano ze wsparcia finansowego Ambasady RF w Polsce na stypendia RF dla wykładowców języka rosyjskiego na kurs w Państwowym Instytucie Języka Rosyjskiego im. A. Puszkina w Moskwie. Z inicjatywy RONiK-u w lipcu 2012 r. pierwszy raz został zorganizowany wyjazd nauczycieli języka rosyjskiego do Petersburga na kursy metodyczne. RONiK przeprowadza również inne formy doskonalenia zawodowego dla polskich nauczycieli języka rosyjskiego (np. w ramach Europejskiego Dnia Języków w Warszawie i innych miastach prowadzone są wykłady, seminaria, pokazy filmów).

Niezwykle bogatą i różnorodną ofertę proponuje powołane w 2010 r. Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli i Wykładowców Języka Rosyjskiego. Do głównych zadań stowarzyszenia należy inicjowanie i wspieranie wszelkich form badania i doskonalenia metod nauczania języka rosyjskiego oraz współpraca i wymiana doświadczeń między nauczycielami języka rosyjskiego. Stowarzyszenie prowadzi aktywną działalność na terenie całego kraju poprzez organizację konferencji, szkoleń, warsztatów, festiwali i konkursów. Jest platformą wymiany doświadczeń pomiędzy nauczycielami szkolnymi i akademickimi z Polski i Rosji oraz umożliwia realizację różnego rodzaju przedsięwzięć. Dzięki stowarzyszeniu podczas II Kongresu Języków Obcych PASE, który odbył się w Warszawie w dniach 10-11 maja 2013 r., przeprowadzono szereg warsztatów metodycznych dla nauczycieli języka rosyjskiego. Poza tym za pośrednictwem stowarzyszenia nauczyciele mogą uczestniczyć w wyjazdach do Rosji.

Proces doskonalenia zawodowego aktywnie wspierają wydawnictwa promujące podręczniki do nauki języka rosyjskiego. Poza polskimi wydawnictwami (głównie WSiP i PWN), które na terenie całego kraju organizują warsztaty, należy wymienić dwa najważniejsze wydawnictwa rosyjskie takie jak Русский язык; Курсы oraz Златоуст. Wydawnictwa te goszczą w Polsce kilka razy w roku i dbają o organizację warsztatów z udziałem autorów podręczników i metodyków.

Szkolenia regionalne

Niezwykle bogatą ofertę warsztatów posiada Warszawskie Centrum Innowacji Społeczno-Edukacyjnych i Szkoleń, które prowadzi konsultacje indywidualne i zbiorowe, konferencje naukowe i metodyczne, seminaria, fora, sesje, kursy doszkalające, organizuje lekcje otwarte i modelowe, prezentacje środków dydaktycznych, szkolenia e-learningowe i inne. Ważne miejsce w tej ofercie zajmuje część poświęcona doskonaleniu warsztatu nauczyciela języka rosyjskiego, która odbywa się pod kierownictwem Krystyny Kancewicz-Sokołowskiej. Oprócz warsztatów w Warszawie organizowane są również szkolenia wyjazdowe, mające na celu integrację środowiska nauczycieli języków obcych. W 2010 r. zorganizowano sesję warsztatową w miejscowości Maróz na Mazurach. Zaowocowała ona obszernym artykułem w JOwS nr 1/2012, w którym zaprezentowano wyniki pracy nauczycieli w formie banku zadań do wykorzystania w czasie rozgrzewki językowej oraz do pracy z filmem.